Chỉ chia tay thôi nhé, đừng vĩnh biệt mùa hè. Nếu mùa hè tuyệt chủng đã chẳng còn sự ngóng trông trở lại mái trường và bao giấc mơ thiếu thời hoang hoải những mùa thu.

Diêm Điền là một thị trấn nhỏ bé nằm bên bờ sông Diêm Hộ  một nhánh của sông Thái Bình đổ ra cửa biển. Những buổi chiều trong xanh như bát canh don mẹ nấu tôi có thể đứng nơi đây để nhìn rõ Hòn Dấu Đồ Sơn Hải Phòng.

Trong những câu chuyện của ông ngoại mà tôi nghe lỏm được thì Diêm Điền quê tôi xưa kia chỉ là một doi cát nhỏ, sau quá trình bồi đắp phù sa ngàn năm mà hình thành nên mảnh đất đặc sánh như thương hiệu nước mắm Diêm Điền rửa tay xà phòng cũng không hết mùi này.

Cửa Sông Diêm Hộ, thị trấn Diêm Điền

Tôi nhớ ông ngoại bảo vì hình thành trên một doi cát, nghĩa là đất không có chân, mà đất không chân thì biến hóa khôn lường, nay vinh mai nhục, nay giàu có mai bần hàn, càn khôn biến đổi. Ngẫm lại lời ông ngoại nói nhiều phần đúng cả vì quê tôi luôn trải qua những thăng trầm diễn tiến cùng với sự phát triển của kinh tế thị trường. Đã một thời Diêm Điền là mảnh đất của buôn lậu và bao chuyện ì xèo giữa nền công nghiệp đóng tàu và các ngân hàng quốc gia. Nhưng tôi không muốn nhắc đến chuyện này.

Nhớ tới quê hương là tôi nhớ đến mùa hè, nhớ đến những thời khắc phải chia tay biết bao trò chơi tinh nghịch đầu sông ngọn nguồn để quay lại lớp học. Nuối tiếc vì chưa bao giờ chán chơi cả nhưng vẫn háo hức đấy vì ngày mai được trở lại mái trường gặp mặt thầy cô bạn bè.

Con đường hàng ngày đến trường của tôi nằm bên bờ kênh thơ mộng. Nơi có nhà tưởng niệm người anh hùng Nguyễn Đức Cảnh.

Có những điều ào ạt đến như một cơn bão để rồi quên đi không một chút đắn đó nhưng có những điều chậm rãi bền bỉ mà giữ chặt mãi như chiếc mỏ neo con thuyền cậu tôi trong kí ức cho đến tận mai sau. Chia tay thôi, đừng vĩnh biệt mùa hè.

Cũng như bao đứa trẻ cùng trang lứa khác, trước ngày khai trường tôi ôm khư khư chiếc cặp mới tinh, háo hức trước quần áo mẹ mua và ngắm nhìn chúng thật lâu như ngắm thứ bảo bối của Hồng Hài Nhi trước khi giao tranh cùng Na Tra Thái Tử.

Ven rừng ngập mặn quê tôi

Sáng hôm ấy, sáng năm sau, sáng năm nào cũng vậy, mùa thu buông nhẹ trên đầu, trên những con gió mảnh mai đến mức tưởng chừng chỉ chạm nhẹ là chúng tan ra trong hương cốm vô cùng.

Con đường dẫn tới trường hôm ấy vừa lạ như người dưng vừa quen như một người thân lưu lạc trở về, vừa có gì háo hức như nhận món quà mới vừa có gì hồi hộp như gặp ông Bụt trong giấc chiêm bao. Chao ơi là bâng khuâng!

Có lẽ không mùa nào trong năm mà làm cho con người gần gũi nhau như mùa Thu đến vậy. Bởi cái se se lạnh của gió heo may sau những ngày nóng bức của mùa hè càng làm cho trong sâu thẳm mỗi con người bừng lên những khát khao. Với tôi đó là thời gian để tâm tư lắng sâu trong những trang sách học trò, những con đường đến trường đầy hoa bướm và quan trọng hơn là những giấc mơ hoài bão về sự trưởng thành.

Âý vậy nhưng mùa hè luôn quanh quẩn đâu đây, trong gió, trong nắng, trong mưa, trong bát canh trưa, trong nồi cơm chiều, trong vô vàn những mùa thu ngả bóng. Mùa hè quê hương và những trò chơi tinh nghịch đã sống trong máu tôi như những phân tử hồng cầu, chúng cứ tha hồ nhảy nhót trong cơ thể, trong trí não mà không một ngày nào có thể rời bỏ tôi được. Chia tay thôi, đừng vĩnh biệt mùa hè.

Mùa hè đến, con bọ ve ẩn mình ba bốn năm trời trong đất nghe cơn mưa rào mà vội vã ngoi lên thoát xác. Mùa hè đến, lũ bọ xít rủ nhau vè vè trên những xe trượt được tôi tỉ mẩn cắt ra từ tuýp thuốc kem đánh răng Dạ Lan còn chưa hết ruột. Mùa hè đến, phải săn tìm cho được ông già bán kẹo kéo mỗi trưa vắng rong ruổi khắp xóm đầu thôn. Mùa hè đến, đứa đứa trốn nhà nhảy cầu tắm sông.

Và con sông quê hương như một bản tình ca xứ sở, chẳng bao giờ vơi cạn, sông đau những ngày nắng bỏng, sông khóc những ngày mưa giông. Ơi những mùa hè trảy hội của tôi.

Chỉ chia tay thôi nhé, đừng vĩnh biệt mùa hè. Phía sau lưng tôi, phía sau lưng bạn, phía sau lưng lớp lớp những người tha phương là mùa hè quê hương bất diệt. Nơi đó là dòng sông, nơi đó là cánh đồng, nơi đó là mặn mòi châu thổ. Chia tay thôi, đừng vĩnh biệt mùa hè.

Chỉ chia tay thôi nhé, để bước vào mùa thu và những con đường thênh thang trường lớp. Ở đâu đó mấy chục năm về trước trên mảnh đất Diêm Điền có tôi, có bạn, có mùa khai trường, có mơ hồ một doi cát ngàn năm.

Chỉ chia tay thôi nhé, đừng vĩnh biệt mùa hè. Nếu mùa hè tuyệt chủng loài bọ ve mãi mãi ở dưới sâu lòng đất, chẳng thể thoát xác ca vang. Nếu mùa hè tuyệt chủng, loài bọ xít của tôi sẽ bay về đâu? Nếu mùa hè tuyệt chủng, ông già bán kẹo kéo của tôi sẽ đi về đâu? Ôi những mùa hè tuổi thơ! Chia tay thôi, đừng vĩnh biệt mùa hè.

(Bài viết sử dụng hình ảnh của họa sỹ Tô Mạnh)